Gần 20 năm trước, vào những năm 2009–2010, tôi có một may mắn và cơ duyên khi được theo các chú, các anh đi kết nối dòng họ, được trực tiếp làm việc cùng chú Trương Hữu Thắng, nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng họ Trương Việt Nam khóa đầu tiên. Khi ấy, tôi mới 30 tuổi, còn trẻ chưa hiểu hết những điều chú trăn trở, nhưng hình ảnh về một con người vừa giỏi làm kinh tế, vừa nặng lòng với tổ tiên, dòng họ đã in sâu trong tâm trí tôi cho đến tận hôm nay.

Chú sinh ra và lớn lên bên bờ sông Hồng, tại vùng đất Xuân Canh, Đông Anh, Hà Nội – nơi đậm phù sa và truyền thống. Ở chú là sự kết hợp rất đặc biệt: một người năng động, nhạy bén trong làm ăn, nhưng lại luôn đau đáu hướng về cội nguồn, về gia phả, về từng mạch nối của dòng tộc.

Chú thường kể cho chúng tôi nghe về những năm tháng của thập niên 60–70 của thế kỷ 20. Lúc đó đất nước còn khó khăn, khi còn là một thanh niên, chú đã theo các cụ trong dòng họ đạp xe từ Đông Anh về tận Phù Tải, Thanh Giang, Thanh Miện (Hải Dương) để tìm lại dấu tích tổ tiên, chắp nối gia phả. Những chuyến đi ấy không chỉ là hành trình địa lý, mà là hành trình trở về nguồn cội bằng tất cả lòng thành kính.

Chú tự hào về gốc tích dòng họ – các bậc tiền nhân trong chi họ của chú, cách đây hơn ba trăm năm, từ Hải Dương di cư lên Nghi Tàm, Tây Hồ, Hà Nội định cư, rồi lại tiếp tục về Xuân Canh lập nghiệp. Trong dòng chảy ấy, có những bậc tiền nhân hiển hách như Cụ Trương Đỗ đỗ Tiến sĩ triều nhà Trần, rồi Cụ Trương Nguyễn Điều đỗ Tiến sĩ thời Lê Trung Hưng – như một mạch nguồn khoa bảng được gìn giữ và tiếp nối.

Trong ký ức của tôi, những năm tháng được theo chú đi kết nối dòng họ là những kỷ niệm không thể nào quên. Đặc biệt là chuyến đi đầu tiên năm 2011 – một hành trình dài qua Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh. Khi ấy, việc kết nối còn nhiều khó khăn, mỗi nơi chỉ có vài người tham gia, thậm chí rất thưa vắng. Nhưng chú luôn tin rằng rồi sẽ có ngày bà con họ Trương khắp mọi miền tìm lại được với nhau.

Những ngày đầu sơ khai của việc kết nối dòng họ, tổ chức gần như chưa hình thành rõ ràng, chỉ vỏn vẹn vài chú cháu cùng chung một tấm lòng. Khi ấy, điều mong mỏi lớn nhất không phải là quy mô hay hình thức, mà chỉ giản dị là làm sao có thêm bà con biết đến, tham gia và cùng nhau hướng về cội nguồn. Từng cuộc gặp gỡ nhỏ, từng chuyến đi lặng lẽ chính là những viên gạch đầu tiên đặt nền móng cho sự kết nối lớn lao về sau.

Chính từ những bước đi bền bỉ và âm thầm ấy, các chi họ dần được kết nối. Đến năm 2013, khi Đại hội Đại biểu họ Trương Việt Nam lần thứ nhất được tổ chức tại Hà Nội với hơn 1.200 đại biểu đại diện cho gần 300 chi họ, chú đã không giấu nổi xúc động. Chú nói rằng không thể ngờ bà con lại về đông đến như vậy – khác xa những ngày đầu gian khó. Đó là niềm vui, nhưng cũng là sự mãn nguyện của một người đã dành cả tâm huyết cho dòng họ.

Tại Đại hội, chú đã tận tâm đón tiếp bà con từ hơn 300 chi họ trên khắp cả nước về khách sạn của chú tại phố Láng Hạ, tài trợ toàn bộ và chu đáo lo nơi ăn, chốn nghỉ.

Câu nói giản dị mà đầy nghĩa tình ấy đã thể hiện sâu sắc tấm lòng gắn bó, yêu thương và tinh thần đại đoàn kết của chú đối với gia tộc.

Ngay cả trong niềm vui ấy, chú cùng các cô chú, anh chị trong ban lãnh đạo Hội đồng họ Trương Việt Nam vẫn luôn đau đáu một ước nguyện: mong muốn tìm được một khu đất xứng tầm để xây dựng nhà thờ – làm nơi thờ ông bà tổ tiên dòng họ, một nơi linh thiêng làm điểm tựa tinh thần chung cho con cháu muôn phương. Khi tìm được mảnh đất tại Ninh Bình, chú là một trong những người đầu tiên ủng hộ mạnh mẽ nhất, không chỉ bằng tâm huyết mà còn trực tiếp đóng góp kinh phí để mua đất và chung tay xây dựng nhà thờ. Với chú, đó không chỉ là một công trình, mà là nơi hội tụ của cội nguồn, nơi để các thế hệ con cháu trở về tri ân và giữ gìn truyền thống của dòng họ.

Tôi nhớ trong lần đi kết nối dòng họ ở miền sơn cước tỉnh Nghệ An, khi đi trên đường mòn Hồ Chí Minh, chú tâm sự những câu chuyện rất đời thường. Chú bảo mình có "máu" làm kinh tế, cứ hôm nay mua, mai bán có lãi là chú làm. Nhưng khi hỏi làm ra tiền để làm gì, chú chỉ cười: "Chú cũng không biết để làm gì, chỉ là thích làm ra tiền thôi."

Có những kỷ niệm nhỏ mà không bao giờ quên. Như lần ở nhà khách Lam Kiều (Hà Tĩnh), chú cùng tôi và bác Trương Văn Đoan – Chủ tịch Hội đồng họ Trương Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Thường trực Bộ Kế hoạch và Đầu tư – đã trực tiếp ngồi viết từng giấy mời, dán từng phong bì gửi tới các doanh nghiệp họ Trương, để kịp cho buổi gặp mặt doanh nghiệp họ Trương lần đầu tiên tại Hà Nội năm 2011.

Tôi cũng không thể quên những lần chú và bác Trương Văn Đoan cùng nhau tranh luận sôi nổi về cơ chế, chính sách. Tôi vẫn thường vui đùa rằng chú là "đại diện cho tư bản", còn bác Đoan là "đại diện cho chủ nghĩa xã hội". Với riêng tôi, chú không chỉ là người đi trước mà còn là người thầy, người truyền lửa. Chú thường nói: làm việc họ cũng phải "đúng thời điểm", như nồi nước đến lúc sôi thì việc họ sẽ thành công. Và chú luôn dặn: "Con cứ làm các việc cho dòng họ, thiếu kinh phí cứ nói chú."

Chính từ sự động viên ấy, khi tôi ấp ủ ý tưởng xây dựng bộ phim về người họ Trương trong tiến trình lịch sử dân tộc, chú đã đồng ý ngay và nhận tài trợ toàn bộ kinh phí. Bộ phim sau đó đã được trình chiếu tại Đại hội Đại biểu họ Trương Việt Nam lần thứ hai tại Ninh Bình.

Những lần về nhà thờ họ tại Ninh Bình, chú thường trầm ngâm nói rằng có lẽ đây sẽ là lần cuối cùng mình trở về. Lần gần nhất vào tháng 12 năm 2025, chú vẫn nói như vậy.

Chú chia sẻ rằng tại nhà riêng, có ba bức ảnh luôn được treo trang trọng:

Ba bức ảnh luôn được treo trang trọng như ba dấu mốc của một đời người: cội nguồn – kết nối – và truyền lại.